Waarom een knuffelbeer helpt als jij bang of werkloos bent

aanraken, knuffelen, therapie, knuffeltherapie, stress op werk, teddybeer

“Onderzoekers ontdekten dat knuffelen helpt voor depressieve mensen,” hoorde ik deze week voorbijkomen in De Wereld Draait Door zonder verdere uitleg erbij. Daar wilde ik graag meer van weten! Dus belde ik psychologisch wetenschapper en hoofdonderzoeker Sander Koole van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij legde me uit hoe aanrakingen en teddyberen kunnen helpen als jij onzeker bent, angst hebt voor de dood, of moeite hebt om zin te geven aan jouw leven. 

Knuffelen helpt als jij depressief of angstig bent?

“Nou, wat wij onderzochten is hoe een vluchtige aanraking al kan helpen om jou een gevoel van veiligheid te geven. Knuffelen gaat natuurlijk nog een stapje verder. Maar zelfs een korte aanraking heeft al een positief effect op mensen. Zelfs bij existentiële klachten, zoals angst voor de dood, word je minder angstig en onzeker door een aanraking.”

Hoe verklaar je dat?

“Een aanraking is heel krachtig. Je voelt je daardoor verbonden met iemand anders. Het biedt troost. Zelfs als jij alleen bent, zonder partner of vrienden, dan helpen aanrakingen nog. Zo basaal is het. Uit het onderzoek bleek trouwens dat het aanraken van een teddybeer ook helpt.”

Een teddybeer?! Maar een teddybeer praat niet eens

“Misschien daarom juist. Een teddybeer vormt absoluut geen bedreiging, het is onmogelijk om afgewezen te worden. Dit geeft dus een gevoel van veiligheid. Tegelijkertijd word je blijer van een zachte aanraking en je komt echt tot rust. Huisdieren hebben hetzelfde positieve effect. Als mensen hun huisdier mee mogen nemen naar therapie, dan gaat de hartslag van mensen omlaag. Dit helpt zelfs beter dan het meenemen van jouw partner. Je kunt afgaan bij jouw partner, een partner kan kritisch reageren. Maar een huisdier, zoals een hond, die vindt jou sowieso wel lief. Ook al ga jij helemaal af, dan blijft jouw hond je toch wel vrolijk aankijken. Een soort onvoorwaardelijke liefde.”

Een huisdier ok. Maar veel mensen vinden het wel kinderachtig om nog met een teddybeer te knuffelen. Dat is toch iets voor kleine kinderen?

“Misschien werkt het daarom zo goed, juist omdát het een beetje kinderachtig is. Het is een soort veilige haven in de grote-mensen-wereld. Kijk, een volwaardige relatie met een ander mens die jou aanraakt lijkt me bevredigender. Maar als jij heel onzeker bent en een basisgevoel van veiligheid mist, dan kan een teddybeer een prima tussenoplossing zijn.”

Er bestaat koeientherapie, er zijn acties op straat waarbij mensen elkaar knuffels geven en een vrouw in Engeland is knuffeltherapeut geworden. Het bieden van lichamelijke aandacht is een hot issue. Hoe verklaar je dat?

“Ik denk dat het komt omdat het economisch minder gaat. Een van de belangrijkste bronnen van zelfvertrouwen is je werk, maar steeds meer mensen zitten natuurlijk thuis zonder baan… Zelfvertrouwen is momenteel dus een belangrijk thema en dan is lichamelijk contact heel heilzaam. Ook op andere gebieden heeft lichamelijk contact gezonde effecten. Dat zie je in allerlei onderzoeken terugkomen. Als de leraar even een schouderklopje geeft aan zijn leerling, heeft dit bijvoorbeeld een positief effect op de leerprestaties. En in het bejaardentehuis zorgen aanrakingen voor een hoger welzijn van de bejaarden.”

Kan knuffelen zelfs nog positiever uitpakken dan korte aanrakingen?

“We verwachten dat het effect bij knuffelen sterker is ja. Maar daar moet je wel mee opletten, want je moet je veilig blijven voelen. Een wildvreemde op straat die jou ineens gaat knuffelen kan natuurlijk ook bedreigend overkomen. Zeker als je een sociale angst hebt.”

Hoe kunnen therapeuten de resultaten uit dit onderzoek in de praktijk toepassen? Allemaal aan de knuffeltherapie?

“Dat kan nog lastig zijn. Mijn collega’s kijken me soms wat vreemd aan bij dit onderzoek. Want tja… aanraken en knuffelen? Dat doen therapeuten natuurlijk niet. Daar zijn ze huiverig voor. Begrijpelijk, want er kunnen snel klachten over ongewenste intimiteit ontstaan. Maar ik denk dat de kracht van aanraken echt onderschat wordt in de reguliere zorg. Er bestaat wel massagetherapie, of haptonomie. Maar veel aanbod is er nog niet. Het is jammer dat mensen zich zo geremd voelen om elkaar aan te raken.”

Sowieso raken we elkaar steeds minder aan, lijkt het wel

“Ja, intieme relaties kunnen in de moderne wereld zelfs online ontstaan. Dan hoef je elkaar helemaal niet meer aan te raken. Maar dat betekent niet dat de behoefte afneemt. We hébben nu eenmaal een lichaam en we zijn zoogdieren. Zoogdieren reageren positief op warmte en een zachte aanraking. Het is jammer als je daar niks mee doet.”

Want problemen zoals weinig zelfvertrouwen of doodsangst los je dus niet op door er alleen over te praten?

“Nee, dat vind ik zelf een erg interessante uitkomst van dit onderzoek. Problemen die ontstaan in jouw gedachten, cognitieve problemen, kun je direct aanpakken door middel van lichamelijk contact. Lichaam en geest werken krachtig samen.”

De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Pscyhological Science’.

Verknocht aan je teddybeer 

volwassene slapen met knuffel, teddybeer, knuffeltherapie, Hoezeer mensen gehecht kunnen raken aan hun knuffelbeer, laat de Ierse fotograaf Mark Nixon trouwens mooi zien in zijn boek ‘Much Loved’. Hij fotografeerde 65 teddyberen en kwam erachter hoe gehecht mensen eraan waren. Soms was de knuffel zelfs de derde persoon in een huwelijk. “Er zit een oergevoel in dat pluizige speelgoed,” legde Nixon uit in Metro. “Het is het eerste ding waar je als kind een band mee opbouwt, na je moeder natuurlijk. Je eigen knuffel ruikt en voelt vertrouwd. Het is een geruststellende herinnering aan je kindertijd.”  Vandaar dat veel mensen hun knuffel ook zolang mogelijk blijven bewaren.

2 gedachten over “Waarom een knuffelbeer helpt als jij bang of werkloos bent

  1. Denk dat aanraken binnen de hulpverlening inderdaad taboe is maar er is toch al veel afstand en hulpverleners zijn vaak bang voor emoties. Maatschappelijk werkster wilde me linea recta naar de GGZ toen ik was doorgedraaid in m’n werk en liefst had ze er eerst zelf een paar pillen ingedouwd om de emoties te onderdrukken. Ze noemde een middel dat ik nodig zou hebben. Bij een buddy precies hetzelfde. Was bang voor tranen. Had begelijding -nee geen typfout maar ik was weer eens lijdend voorwerp – die me na een ongeluk zo snel mogelijk weer op de fiets zag stappen. Gewoon maar flink zijn. Voor mij was het op zich een naar voorval maar de tranen van jaren kwamen eruit maar voor zo iemand is dat eng. Voor mezelf ook trouwens, maar zo’n begeleider vond dat trauma’s na een bepaalde tijd over moeten zijn.
    Dus blijft over een kat om te knuffelen maar zit ook te denken om zo’n groot knuffelbeest voor in bed aan te schaffen. Relatie te stresserend dus beter een rustig typ die niet zeurt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

12 + 1 =