Mijn spirituele voorbeeld: Etty Hillesum

dagboek van etty hillesum, recensie, spirituele voorbeeld, mijn voorbeeld, heldin

Er is één artikel dat ik al meer dan een jaar wil schrijven. Ik heb er alleen geen woorden voor. Soms zijn onderwerpen te groot. Dan weet ik dat ik 100.000 dingen zal missen in dit ene artikel. En dan durf ik het eigenlijk niet meer aan. Maar als ik het nu niet doe… wanneer dan wel? Vandaag is het precies 100 jaar geleden dat Etty Hillesum geboren werd, mijn spirituele voorbeeld. Soms voelt ze haast als een vriendin. En daar gaat dit artikel (waar ik eigenlijk geen woorden voor heb) over. 

Iemand tipte me ooit om het dagboek van Etty Hillesum te lezen. Ik had geen idee wie ze was, maar toch bleef deze tip in mijn hoofd rondhangen.  Alsof ik al wist welke grootse impact het boek op mijn leven zou maken. Toen de tijd rijp was, zag ik het boek ineens bij mijn moeder in de boekenkast staan. Had ze net even geleend van vrienden.

Ik nam het mee.

De maanden erna gebeurden er talloze bizarre dingen.  Ik las slechts enkele pagina’s per avond uit het boek. (Meer is haast onmogelijk. Iedere pagina staat zo boordevol levenswijsheden dat je snel vol zit. Voldaan bent. De woorden hebben hun eigen tijd nodig om te bezinken).

En terwijl ik Etty’s woorden las, kwam ik in een soort spirituele stroomversnelling terecht. Het was alsof Etty en ik op een intense manier met elkaar verbonden raakten. De synchroniciteiten (toevalligheden) die ik iedere dag beleefde werden steeds bizarder.

Soms waren het hele banale dingen. Schreef Etty die dag over een ontbijt met zalm en mayonaise? Dan had ik dat ook net gegeten die ochtend. Of had Etty het over een straalkacheltje? Dan had ik daar die dag net een gesprek over gehad. Werd Etty ongesteld? Dan werd ik het ook.

Maar meestal zaten de toevallige gebeurtenissen veel dieper. Op gevoelsniveau.

Etty wordt verliefd op een man waar ze veel tijd mee doorbrengt. Een man die haar spiritueel laat groeien. Maar ze wordt behoorlijk heen en weer geslingerd door haar gevoelens. Door haar jaloezie. Door haar ego. Is ze wel echt verliefd? Of is dit haar ego die aandacht wil, die de meest speciale wil zijn voor iemand? Is pure liefde wel bezitterig?

Exact de worstelingen waar ik op dat moment doorheen ging. Maandenlang werd ik heen en weer geslingerd door talloze emoties. Was mijn ‘object van verlangen’ wel reëel? Of louter een fantasie dat ik in mijn eigen hoofd gecreëerd had?

Iedere avond vond ik troost, herkenning, begrip en veel wijsheid bij Etty. Zij sleepte me door deze emotionele periode heen. Ik moest vaak huilen bij het lezen van haar woorden. Niet van verdriet. Meer als een soort geluk. Uit verwondering, verbazing.

Verwondering dat onze levens zo intens met elkaar verbonden waren op dat moment. Alsof ze bij mij was, om me te steunen. Gedachten die ik had, vragen die ik had, werden direct beantwoord. Ik hoefde alleen maar enkele pagina’s verder te lezen in het boek.

“Het lijkt wel alsof het mijn taak is om haar leven af te maken…”, dacht ik ineens op een avond. De dag erna schreef Etty het zelf: dat iemand anders haar leven zou moeten afmaken. Toen begon ik nog harder te huilen…

Etty’s leven is namelijk veel te vroeg geëindigd. Haar leven speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog. En Etty is Joods.

Dus terwijl mijn artikel nu doet lijken alsof het een liefdesverhaal is, is haar dagboek juist een oorlogsdagboek. Het dagboek van een Joodse vrouw wiens leven eindigt in kamp Westerbork. Het dagboek van een vrouw die toch volop door blijft leven, ondanks de gruwelijke omstandigheden.

Etty beseft dat juist de ‘kleine oorlogen’ die binnen in jezelf woeden van het grootste belang zijn om op te lossen. Pas als je vrede hebt met de oorlog in jezelf, kun je vrede aan de wereld schenken.

Precies dit maakt haar verhaal zo herkenbaar. Ook al speelt haar leven zich af in een andere tijd, in een andere context: haar innerlijke strijd is tijdloos.

En juist dit maakt haar boodschap ook zo krachtig. Als zelfs Etty nog steeds positief kan blijven en het leven als waardevol kan blijven zien, hoe kan ik het dan over mijn hart verkrijgen om daaraan te twijfelen?

Nu, een jaar nadat ik haar boek uit heb, voelt het nog steeds alsof ze bij me is. Tijdens het bidden praat ik met haar. En in moeilijke of eenzame tijden sla ik intuïtief haar boek open om een stuk eruit te lezen. Haar woorden bieden direct troost, verlichting.

Ik zou de beste quotes uit haar dagboek kunnen opschrijven. Maar dat is echt een onmogelijke opgave! Dan kan ik iedere pagina wel overschrijven… Ik sla daarom op dit moment gewoon enkele pagina’s open uit haar dagboek en schrijf lukraak op wat daar staat. Zo kan ik toch een impressie geven van haar schrijfstijl, van haar gedachtegang:

“Ik heb hem heel lief, als de zon schijnt, zoals vandaag, nog veel meer dan wanneer het zo koud is als verleden week. Een mens is maar iets heel wankels en onbestendigs. Dat zoiets als liefde nu ook al afhankelijk is van klimatologische invloeden. Ergens moet je toch op een punt stuiten in jezelf, waar je altijd hetzelfde bent en waarop je onherroepelijk kunt vertrouwen? En zolang je op dat punt nog niet gestoten bent moet je voorzichtig zijn met je eigen gevoelens en moet je er voor zorgen niet te veel schade om je heen aan te richten met onstuimigheden, die later geen fundament blijken te hebben.”

Later, vanuit kamp Westerbork, moet ze de grootste moeite doen om verder te schrijven in haar dagboek. Maar terwijl ze wordt omsloten door stervende mensen, door schreeuwende nazi’s en door hulpeloze kinderen wiens ouders op transport zijn, blijft Etty doorschrijven over haar grote innerlijke spirituele groei:

“Mensen zeggen wel eens: ‘jij maakt ook overal het beste van.’ Ik vind dit zo een flauwhartige uitdrukking. Het is overal helemaal goed. En tegelijkertijd helemaal slecht. Die twee houden elkaar in evenwicht, overal en altijd. Ik heb nooit een gevoel, dat ik ergens het beste van maken moet, alles is altijd helemaal goed zoals het is. Iedere situatie, hoe ellendig ook, is iets absoluuts en houdt het goede en slechte in zich besloten.”

Uitgelezen in het boek zal ik nooit raken. De lagen zijn zo diep dat ik daar mijn verdere leven op zou kunnen teren. En terwijl ik mijn huis opruim, overbodige boeken en spullen weggeef, is er één boek waar ik nooit meer afstand van wil doen…

Ps. Ook lezen? Het verstoorde leven van Etty Hillesum is voor 15 euro te koop bij bol.com. Vanaf 5,95 is het ook tweedehands te bestellen. Ik heb inmiddels ‘Het werk’ gekocht, dat is aangevuld met nieuwe documenten. Deze kost 29,50.

12 gedachten over “Mijn spirituele voorbeeld: Etty Hillesum

  1. Pingback: Zo bereik je innerlijke vrede - Be Blissed - leven vanuit je hartBe Blissed – leven vanuit je hart

  2. Pingback: Nederlandse blogs - mijn beste artikelen van de afgelopen 2 jaarBe Blissed – leven vanuit je hart

  3. Dank iedereen voor de lieve reacties! Dit was inderdaad wel een artikel waarbij ik me kwetsbaar moest opstellen. Dus dan zijn deze comments altijd erg fijn. xx

  4. Echt een ode aan Etty Hillesum en ook aan de band die jij met haar hebt.
    Heel mooi geschreven.

    En bedankt ook voor het delen van je gevoelens die toch heel diep liggen…

  5. Wat een mooi en warm verhaal, Lieke!
    Jullie lijken inderdaad een speciale band te hebben met elkaar.
    Heel fijn ook dat je dit alles met ons wil delen.
    Bedankt omdat je ons ook met Etty doet kennismaken…

    Lieve groet,

    Kris

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

5 × een =